Charakterystyka organizacyjno – ekonomiczna fabryki obuwia
Rys historyczny
„ŁUKBUT” to firma z wieloletnią tradycją. Została utworzona w 1957 roku jako przedsiębiorstwo państwowe. Podczas swojej długoletniej historii zakład przechodził szereg przeobrażeń. Pierwsze lata działalności przedsiębiorstwa upłynęły głównie na staraniach o opanowanie technologii produkcji i zdobywaniu rynków zbytu. Przełomowym okazał się rok 1960, kiedy to firma odniosła pierwszy sukces na Targach Poznańskich. Przedstawione tam wzory butów zyskały uznanie w oczach handlowców, którzy kupują je do dziś.
Niewielki początkowo zakład ulegał nieustannej rozbudowie i modernizacji. W wielu dziedzinach byli pionierami na polskim rynku. Jako pierwsi, na przykład, w 1972 roku rozpoczęli produkcję obuwia na drewnianych spodach. Rok później zainstalowali zakupioną w Anglii wtryskarkę do produkcji spodów poliuretanowych, o zdolności produkcyjnej 900 tysięcy par spodów rocznie. Była to pierwsza instalacja tego typu w Polsce.
W tym samym roku, dzięki poczynionym inwestycjom, przedsiębiorstwo zostało przeniesione z drobnej wytwórczości do przemysłu kluczowego.
Po roku 1989 „ŁUKBUT” z łatwością dopasował się do nowej sytuacji rynkowej, by w 1992 roku przekształcić się w spółkę akcyjną pod nazwą Łukowskie Zakłady Przemysłu Skórzanego „ŁUKBUT”. Obecnie „ŁUKBUT” S.A. jest nowoczesną, notowaną na giełdzie spółką, która jako jeden z nielicznych zakładów obuwniczych w kraju, przetrwała rozpoczęty w 1990 roku długotrwały kryzys w przemyśle obuwniczym. Dziś „ŁUKBUT” SA jest jednym z wiodących producentów obuwia w kraju. Należy do trójki największych polskich zakładów obuwniczych.
Przedsiębiorstwo dysponuje nowoczesnym sprzętem i najnowszymi technologiami. Oferuje około 500 wzorów butów damskich, męskich, młodzieżowych i dziecięcych. Sandały, pantofle, półbuty, trzewiki i kozaki wykonuje ze skóry, tekstyliów oraz z popularnych obecnie tworzyw skóropodobnych. Dba o to, aby wzory odpowiadały aktualnym trendom w modzie, dlatego stworzyliśmy własną komórkę projektowo-wzorcującą, zatrudniającą wykwalifikowaną kadrę projektantów i konstruktorów.
Wykres 1. Zestawienie porównawcze produkcji „Łukbutu” za rok 1999 i pierwszy kwartał roku 2000
„Łukbut” specjalizuje się zwłaszcza w produkcji obuwia dziecięcego. Udział tej grupy obuwia w rynku wyniósł w 1999 roku 71,5%. Warto dodać, że kilkadziesiąt wzorów z tej grupy uzyskało znak „Zdrowa Stopa”, nadawany przez Centralne Laboratorium Przemysłu Obuwniczego w Krakowie. Znak ten jest dowodem szczególnych walorów użytkowych, higienicznych i zdrowotnych, ważnych dla prawidłowego rozwoju stopy dziecka.
Od początku swojej działalności firma stara się sprostać rosnącym wymaganiom klientów. Dlatego prowadzi prace badawczo-rozwojowe, których wynikiem było np. zakwalifikowanie przez Centralny Ośrodek Techniki Medycznej w Warszawie kilkunastu par sandałów do specjalnej grupy „obuwie na stopy wrażliwe”.
„ŁUKBUT” SA prowadzi działalność produkcyjną, handlową i usługową nie tylko w zakresie obuwia, ale i innych artykułów przemysłu skórzanego. Firma posiada 100% udziałów w trzech spółkach zależnych:
- „ŁUKBUT” Organizacja Handlowa Sp. z o.o.
- „ŁUKBUT-FAB” Sp. z o.o.
- „ŁUKBUT-SERWIS” Sp. z o.o.
Do przedmiotu działalności „ŁUKBUT” Organizacja Handlowa Sp. z o.o. należy:
- pośrednictwo w zakresie sprzedaży obuwia i innych artykułów,
- działalność handlowa i usługowa w zakresie obuwia i innych artykułów,
14 lipca 2000 r. – złożony został wniosek do sądu o ogłoszenie upadłości spółki „ŁUKBUT-FAB” Sp. z o.o. 30 sierpnia 2000 r. – sąd ogłosił upadłość spółki, na syndyka wyznaczył Pana Edwarda Miducha.
Do przedmiotu działalności „ŁUKBUT-SERWIS” Sp. z o.o. należy:
- produkcja obuwia, obejmująca również produkcję elementów obuwia oraz wszelką działalność usługową, związaną z produkcją obuwia i jego elementów,
- handel hurtowy i komisowy, z wyjątkiem handlu pojazdami mechanicznymi i motocyklami,
- towarowy transport drogowy.
Udział Spółki w rynku wynosi 3,2% przy zdecydowanie wyższym udziale rynkowym w segmencie obuwia dziecięcego. Wyróżnić można trzy podstawowe grupy asortymentowe obuwia oferowanego przez „ŁUKBUT” S.A., ze względu na grupę odbiorców do której oferta jest kierowana. Są to:
- obuwie dziecięce,
- obuwie młodzieżowe,
- obuwie damskie i męskie.
We wszystkich grupach asortymentowych Spółka produkuje różnorodne typy obuwia:
- sandały,
- pantofle,
- półbuty,
trzewiczki letnie, - kalosze,
- kozaki.
Spółka prowadzi ponadto działalność pomocniczą związaną z własną produkcją podstawową w zakresie wytwarzania podeszew, wkładek zwykłych i ortopedycznych do butów, pudełek tekturowych do pakowania obuwia, środków kosmetycznych dla obuwia, oraz wykrojników i części zamiennych do maszyn i urządzeń. Cechą charakterystyczną Spółki jest produkcja dużej ilości wzorów obuwia, co wiąże się z wymogami rynku i rosnącą konkurencją. W ostatnich latach ilość produkowanych wzorów systematycznie wzrastała – z ponad 120 w roku 1994 do 200 w roku 1996. Tendencja wzrostowa w liczbie produkowanych wzorów świadczy o bardzo dużej elastyczności Spółki na zmiany trendów rynkowych, co jest niewątpliwym atutem „ŁUKBUT” S.A. Z badań rynkowych przeprowadzonych na zlecenie Spółki przez „DEMOSKOP” we wrześniu 1999 roku wynika, że „ŁUKBUT” S.A., jako producent obuwia w skali Polski jest rozpoznawany przez około 7% respondentów.
Tradycja jako zasób wymagający wykorzystania
Dzieje producenta obuwia można odczytywać jako historię gromadzenia umiejętności, których nie da się sprowadzić do wieku przedsiębiorstwa. Doświadczenie konstruktorów, znajomość właściwości materiałów, opracowane kopyta i relacje z odbiorcami tworzą potencjał przydatny przy projektowaniu kolejnych kolekcji. Samo długie funkcjonowanie zakładu nie gwarantuje jednak, że klienci rozpoznają jego przewagę. Wiedza zgromadzona wewnątrz organizacji musi znaleźć widoczne zastosowanie w produkcie i sposobie jego prezentacji. Dla nabywcy znaczenie ma bowiem rezultat: odpowiedni fason, powtarzalność wykonania, dostępność rozmiaru i wygoda zakupu, a nie wyłącznie liczba lat działalności fabryki.
Przedstawione informacje odnoszą się do różnych momentów historycznych, przede wszystkim do końca lat dziewięćdziesiątych i początku kolejnej dekady. Dlatego określenia wskazujące na ówczesną pozycję spółki trzeba wiązać z opisywanym okresem. Nie wynikają z nich wiadomości o jej obecnym statusie, skali działania ani notowaniach giełdowych. Podobnie udział w całym rynku obuwia i udział w wybranym segmencie mają różne podstawy odniesienia. Wartość dotycząca obuwia dziecięcego wymaga ustalenia, czy oznacza udział w rynku tego obuwia, czy jego udział w strukturze produkcji przedsiębiorstwa. Bez wskazania mianownika tych wielkości nie należy porównywać.
Zakup nowej maszyny zmienia możliwości technologiczne, ale jego znaczenie rynkowe zależy od wykorzystania uzyskanej zdolności. Fabryka może wytwarzać większą liczbę elementów, a jednocześnie napotykać ograniczenia na etapie montażu, projektowania lub sprzedaży. Z punktu widzenia planu marketingowego potrzebne jest zatem powiązanie informacji o inwestycjach z informacjami o zamówieniach. Przewaga wyposażenia staje się użyteczna wtedy, gdy pozwala zaoferować cechę istotną dla odbiorcy, ograniczyć niestabilność dostaw albo skrócić przygotowanie kolekcji. W przeciwnym razie pozostaje niewykorzystanym potencjałem, którego utrzymanie również wymaga zasobów.
Różnorodność oferty a sprawność działania fabryki
Rosnąca liczba wzorów może świadczyć o elastyczności projektowej, lecz zwiększa także złożoność działania. Każdy model wymaga dokumentacji, doboru materiałów, przygotowania narzędzi i określenia rozmiarówki. Przy wielu krótkich seriach częściej pojawiają się przezbrojenia oraz ryzyko pozostawienia zapasów, których nie można wykorzystać przy następnym wzorze. Ocena rozwoju asortymentu powinna więc obejmować nie tylko liczbę projektów, ale również udział modeli faktycznie zamówionych, wielkość powtórnych zamówień i stopień wykorzystania wspólnych komponentów. W ten sposób można odróżnić różnorodność cenioną przez rynek od kosztownego mnożenia podobnych propozycji.
Produkcja własnych podeszew, opakowań czy wykrojników pokazuje rozbudowane zaplecze przedsiębiorstwa. Taka samodzielność może ułatwiać koordynację, jeżeli poszczególne komórki pracują według wspólnego harmonogramu. Jednocześnie wymaga rozstrzygnięcia, które czynności rzeczywiście wspierają podstawową ofertę. Wytwarzanie elementu na własne potrzeby oraz jego sprzedaż innym zakładom oznaczają odmienne zadania handlowe. Pierwsze podporządkowane jest ciągłości własnej produkcji, drugie wymaga pozyskiwania kontrahentów, ustalania warunków zamówienia i organizowania obsługi. Historia rozbudowy fabryki pomaga zrozumieć, dlaczego w jednej organizacji mogą współistnieć tak różne aktywności.
Informacja o rozpoznawalności marki uzupełnia opis potencjału technicznego o perspektywę odbiorcy. Przedsiębiorstwo może być znane hurtownikom i fachowcom, a pozostawać słabo rozpoznawane przez konsumentów. Wynik badania należy przy tym odczytywać wraz z pytaniem, sposobem doboru respondentów i obszarem badania. Rozpoznanie nazwy po jej pokazaniu różni się od samodzielnego wymienienia producenta. Dla oceny przemian fabryki użyteczne byłoby porównanie wyników uzyskanych tą samą metodą w kolejnych okresach, zamiast zestawiania przypadkowych wskaźników. Dopiero wtedy można rozważać, czy rozwój zakładu przekładał się także na silniejszą obecność marki w świadomości klientów.
Wartością archiwalnego opisu jest również możliwość odtworzenia kolejności decyzji. Pokazuje ona, które zdolności powstawały przed zmianą oferty, a które rozwijano dopiero w odpowiedzi na nowe zamówienia. Taka perspektywa chroni przed tłumaczeniem całej historii przedsiębiorstwa jedną cechą, na przykład tradycją lub elastycznością.